Negasi - 'Een hels reisverhaal'

Een huisje aan de rand van Herent centrum waar u met de voordeur letterlijk meteen in huis valt, een woning van het OCMW. Dit is het tijdelijke verblijf van Negasi en Timnit, een koppel veertigers uit Eritrea, Oost-Afrika, met hun drie dochters. Eén kleuter, één lagere school, allebei in de Bijenkorf, de oudste gaat naar de Okan-klas in Haasrode. Dat zij in Herent zijn beland, is het eindpunt van een helse reis. Dat zij hier samen zijn heeft veel te maken met de wonderen van de communicatie.

Deserteur, een van de velen

Officieel was Negasi's laatste bezigheid in Eritrea 'legerdienst'. Die zou 18 maanden moeten duren, Negasi heeft 23 jaar 'gediend'. Je blijft daar onder de wapens tot je oversten je laten gaan… De verhouding met buurland Ethiopië is gespannen (Eritrea heeft zich daar in 1991 van afgescheurd), en ook: het regime wil het volk onder controle houden. Timnit, zoals alle vrouwen van haar generatie, heeft ook in het leger gediend, 'maar' tien jaar, tot de geboorte van haar oudste dochter.
Negasi: "Ja, ik ben gedeserteerd. Ik wou niet meer schieten op mensen, ik kon niet meer tegen die discipline, dat je niet meer zelf kan denken maar moet doen wat je overste je toeroept. Ik kon ook geen verlof meer krijgen om mijn gezin te zien, in 2012 ben ik vertrokken." Dat klinkt eenvoudig, maar is het niet. Zo durfde Negasi geen afscheid nemen van zijn gezin, om hen niet in gevaar te brengen. Voor Timnit en Negasi heeft de angst over elkaars lot jaren aangesleept…

Een helse reis

Zo is Negasi dan aan zijn lange reis begonnen. Door Soedan, waar een Oriëntaalse christen als Negasi niet welkom is (50% van de Eritreeërs zijn christenen, van eenzelfde belijdenis als bv. de Kopten). En dan de tocht door de woestijn… Negasi: "dat ging in oude pick-ups, overvol, langs wegen die geen wegen zijn… Je moest je goed vasthouden, wie overboord viel werd gewoon achtergelaten. En dat gebeurde meer dan eens." En zo naar Libië, en vandaar de oversteek naar Italië… "Intussen, maar dat wist ik toen niet, hadden ze Timnit opgepakt, als vrouw van een deserteur. Zij mocht wel onze jongste dochter bij zich houden in de cel, omdat ze nog borstvoeding gaf. Maar de twee kleuters hebben zich alleen moeten redden. Drie maanden. Gelukkig hebben de buren wel geholpen…"

Vlucht naar de vrijheid

Na drie maanden was Timnit vrij, en Negasi's broer heeft voor haar en de kinderen een vliegtuigticket naar Frankrijk geregeld. Vandaar zijn moeder en dochters in een opvangcentrum in Luik terecht gekomen, daar hebben ze voor het eerst weer een teken van leven van Negasi opgevangen die toen in Duitsland zat. Via een kennis die een spoor van hem had gezien… op Facebook. Timnit en de kinderen moesten ondertussen naar Herent, weer een nieuwe taal en een nieuwe school, maar uiteindelijk zijn ze elkaar hier in de armen gevallen. Met Kerstmis vorig jaar. Negasi: "Eindelijk vrouw en dochters terugzien, die dag was voor ons als een tweede huwelijk…"

De toekomst: hoop en onzekerheid

Timnit en de meisjes hebben nu papieren, Negasi's asielaanvraag is geweigerd: België is niet zijn 'eerste land van aankomst'. Hij heeft beroep aangetekend, maar er is ook de piste 'gezinshereniging'. In elk geval: terug naar Eritrea is geen optie. Intussen is er goed nieuws: een van de vrijwilligers van het opvanginitiatief heeft een woning gekocht, en die wordt nu verhuurd aan ons gezin. En dat is toch wel een hele stap vooruit…

Het OKAN-klasje

Merhan, de oudste dochter van het gezin, loopt school in de Sint-Albertusschool in Heverlee. In een van de onthaalklassen voor anderstalige nieuwkomers, de OKAN. Daar worden jongeren tussen 12 en 17 jaar die niet voldoende Nederlands kennen, klaargestoomd voor de overstap naar het Middelbaar Onderwijs. In één schooljaar, als het nodig is nog iets langer. In Sint-Albertus zijn er 95 OKAN-jongeren, in HHK (het vroegere Sint-Jozef in Kessel-Lo) een goede 40. Dat is een forse stijging tegenover vorig schooljaar, door de verhoogde instroom van vluchtelingen.

Op basis van instaptesten technisch lezen en schrijven worden de leerlingen ingedeeld in kleine groepen en krijgen ze les in taal, wereld (natuur, samenleving, aardrijkskunde) en wiskunde. Er is ook aandacht voor de verwerking van de vaak traumatische vluchtervaringen, maar de middelen daarvoor zijn helaas beperkt…

Wim Jansen en Annemie Van Winckel